“รู้เขา รู้เรา รบร้อยครั้ง ชนะร้อยครั้ง” ....ภาษิตจีนที่อาจฟังดูเชยไปนิด แต่ก็เป็นคติสอนใจที่ดี ถ้าเปรียบการใช้ยาเป็นการออกรบ หากเราต้องการชนะ (โรค) ก็ควรเริ่มต้นจากการทำความรู้จักกับยาที่อยู่ในมือให้ดีเสียก่อน ความรู้เรื่องยาฉบับนี้ มีข้อควรรู้บางประการเพื่อช่วยทดสอบว่า คุณรู้จัก “ยา” ที่คุณกำลังจะรับประทานดีแค่ไหน

            คุณควรรู้ทั้งชื่อการค้าและชื่อสามัญทางยา ชื่อการค้าของยา เรียกให้เข้าใจง่าย ๆ ก็คือยี่ห้อของยานั่นเอง ส่วนชื่อสามัญทางยาก็เปรียบเหมือนชื่อสากล พูดที่ไหนในโลกคนก็รู้จัก

           เช่น เมื่อไหร่กว่ายาจะเริ่มออกฤทธิ์ เมื่อไหร่อาการของคุณจะเริ่มดีขึ้น และ จะสังเกตอย่างไร

            ยาบางชนิดอาจมีวิธีใช้พิเศษจำเพาะ เช่น ยาพ่น ยาเหน็บ คุณรู้วิธีใช้ที่ถูกต้องหรือไม่

• ใช้อย่างไร

            วันละกี่ครั้ง เวลาไหน

           ควรรับประทานก่อน/หลัง หรือพร้อมอาหาร

            ต้องใช้ยาติดต่อกันนานแค่ไหน เช่น ยาฆ่าเชื้อต้องรับประทานติดต่อกันทุกวันจนหมดตามจำนวนที่แพทย์สั่ง หรือยาบางชนิดก็สามารถรับประทานเฉพาะเวลามีอาการได้ เช่น ยาแก้แพ้ แก้คัน

            หากคุณลืมรับประทานหรือใช้ยานั้น จะต้องทำอย่างไร

           อาหารหรือเครื่องดื่มบางชนิด เช่น นม ชา กาแฟ แอลกอฮอล์ มีผลต่อการดูดซึมหรือการออกฤทธิ์ของยาบางชนิดได้ เช่น ยาฆ่าเชื้อกลุ่มควิโนโลน (เช่น norfloxacin, ciprofloxacin เป็นต้น ) ควรรับประทานห่างจากอาหารหรือนมอย่างน้อย 2 ชั่วโมง เครื่องดื่มอีกอย่างที่เรามักมองข้ามไปคือ น้ำแร่ ถ้าเห็นใครกำลังรับประทานยาพร้อมน้ำแร่ ช่วยสะกิดบอกเขาทีว่า น้ำที่ปราศจากสี กลิ่น รส อย่างน้ำเปล่า นี่แหละดีที่สุดสำหรับยาค่ะ

            ยาบางชนิดมีคำแนะนำพิเศษของยาที่คุณควรรู้ เช่น

           ในระหว่างใช้ยาอาจเกิดอาการข้างเคียงอะไรบ้าง หากเกิดแล้วต้องทำอย่างไร

             หากใช้ยาแล้วคิดว่าไม่ได้ผลหรืออาการไม่ดีขึ้น ต้องรอนานแค่ไหนจึงควรจะกลับไปพบแพทย์

          ยาบางชนิดสามารถเก็บที่อุณหภูมิห้องปกติ บางชนิดต้องเก็บในตู้เย็น หรือบางชนิดต้องเก็บในภาชนะที่ป้องกันแสงได้เพื่อให้ยาไม่เสื่อมคุณภาพ

            การรับประทานยาที่หมดอายุไม่เพียงแต่จะทำให้อาการไม่หาย ยังอาจทำให้เกิดอันตรายจากยาได้

          อ่านมาถึงบรรทัดนี้ ถ้าคุณตอบคำถามด้านบนได้ครบทุกข้อ ก็วางใจใช้ยาชนิดนั้นได้แล้วค่ะ แต่ถ้าคำตอบข้อไหนคือ “ไม่รู้” คุณควรไขข้อข้องใจนั้นกับเภสัชกรที่จ่ายยาให้คุณก่อน และสุดท้ายสิ่งสำคัญที่ต้องพึงระลึกไว้เสมอคือ ก่อนใช้ยาชนิดใดก็ตามต้องอ่านวิธีใช้บนฉลากยาอย่างละเอียดก่อนใช้ยาทุกครั้งนะคะ โดยเฉพาะใครที่ต้องดูแลผู้สูงอายุ ไม่ว่าจะเป็นคุณพ่อ คุณแม่ หรือผู้สูงอายุท่านอื่นในบ้าน วัยที่มากขึ้นยิ่งมีโอกาสได้รับอันตรายจากการใช้ยามากกว่าคนทั่วไป คุณยิ่งควรเพิ่มความเอาใจใส่มากขึ้น.....เพราะท่านก็เป็นคนที่คุณรัก ใช่ไหมคะ